ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΝΕΩΝ

Μάνος Κουμπαρέλης, Δρ. Μοριακής Βιολογίας

Η εκπαίδευση, συστηματική, εμπειρική ή εναλλακτική, σε πρακτικά και πνευματικά ζητήματα, αυτών που αναλαμβάνουν το βαρύ φορτίο του νεανικού έργου της Εκκλησίας, είναι ζήτημα κεφαλαιώδους σημασίας, όχι μόνο γιατί το έργο είναι δύσκολο και απαιτητικό από τη φύση του και καθοριστικό για τη μελλοντική μαρτυρία της Εκκλησίας στον κόσμο, αλλά και γιατί τα περισσότερα στελέχη του καταλαμβάνουν μεγαλώνοντας θέσεις-κλειδιά στο εκκλησιαστικό οικοδόμημα, μεταφέροντας εκεί νοοτροπίες, καλλιεργημένες ικανότητες, γνώσεις, αλλά και εμμονές, πάθη και ανεπάρκειες.

Αφορά, κατά πρώτον, την πνευματική συγκρότηση, την εξοικείωση και ενεργό συμμετοχή στη λατρευτική εμπειρία της Εκκλησίας, την πρόοδο και συνεχή ανανέωση της συνειδητής μυστηριακής ζωής, την ωρίμανση στην πίστη και τη διαρκή αναβάπτιση στην προσωπική ενατένιση του προσώπου του Χριστού, στη Χάρη του Οποίου οφείλουμε πάντα να ξαναγυρνούμε και να εναποθέτουμε ελπίδες, αγωνίες και καρποφορίες αγώνων.

Παράλληλα, αφορά και την τόσο βασική καλλιέργεια εκκλησιαστικής συνείδησης. Δηλαδή την κατανόηση (και εφαρμογή στην καθημερινή πράξη) ότι η Εκκλησία υπάρχει και είναι Διακονία και όχι άλλη μια εξουσιαστική δομή με όλα τα αρνητικά της χαρακτηριστικά, όπως η αυτάρκεια, η απρόσωπη προσέγγιση, ο διαχωρισμός ημέτερων και έτερων, ο αγώνας και η αγωνία για τη διατήρηση των κεκτημένων, η επίδειξη, η διάθεση ανάδειξης και επιβολής, η έλλειψη ουσιαστικής αυτοκριτικής και μετάνοιας, η απόμακρη γλώσσα, η απολιθωματική αντίληψη της παράδοσης. Την κατανόηση ότι ο εργαζόμενος στην Εκκλησία, λαϊκός ή κληρικός (γιατί και οι κληρικοί πρέπει να βρίσκονται σε μια διαδικασία συνεχούς επιμόρφωσης), δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται από μιζέρια, ασυμφωνία λόγων και έργων, αφιλάνθρωπη στάση, έλλειψη σοβαρής προσέγγισης των σύγχρονων προβλημάτων. Από την αρχή οφείλει να αποστρέφεται τη δημοσιοϋπαλληλική νοοτροπία και το κουτσομπολιό της εκκλησιαστικής διοίκησης που προδίδει την έκπτωση και εκκοσμίκευσή της.

Όποιος διακονεί στην Εκκλησία οφείλει να χαρακτηρίζεται από ακατάπαυστη ιεραποστολική διάθεση, υπευθυνότητα επαγγελματία και ενθουσιασμό και αυταπάρνηση εθελοντή, υψηλή ποιοτικά και ποσοτικά παραγωγικότητα, συνεχή και γνήσια φιλομάθεια. Να βλέπει τους συνεργάτες του, όχι με αδιαφορία ή περιφρόνηση και καχυποψία, αλλά με εμπιστοσύνη, σεβασμό και αγάπη. Παράλληλα, να γνωρίζει ότι όταν διακονούμε στην Εκκλησία η φιλάνθρωπη διάθεση δεν μπορεί ποτέ να συγχέεται με τη μετριοκρατία και η απόδοση του δικαίου δεν μπορεί ποτέ να εκλαμβάνεται ως σκληρότητα.

Όποιος προσέρχεται για να διακονήσει την Εκκλησία, έρχεται για να δώσει, όχι να πάρει, αφήνεται στην Πρόνοια του Θεού και δε ζητά κοσμικές εξασφαλίσεις. Απαιτεί και συμβάλλει στην ανάπτυξη της συνοδικότητας σε όλα τα επίπεδα, από την ενορία ως την Επισκοπή. Δεν επηρεάζεται από φανατισμούς. Αναπτύσσεται ως ελεύθερη και ανεξάρτητη προσωπικότητα, με ευρύτητα πνεύματος και δημιουργική φαντασία. Δέχεται με ταπείνωση να μαθαίνει από τον κάθε άλλο, όποιος κι αν είναι αυτός. Αποστρέφεται την αυτονόμηση. Γνωρίζει ότι Εκκλησία δεν είναι η ενοριακή κλίκα του, αλλά όλη η ενορία του, όλη η Επισκοπή του, όλη η τοπική Εκκλησία του, όλες οι Ορθόδοξες Εκκλησίες ανά τον κόσμο, όλοι οι βαπτισμένοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί.

Σε επίπεδο κατάρτισης η πολύπλευρη εκπαίδευση του στελέχους του νεανικού έργου περιλαμβάνει: Γνωριμία με την ψυχολογία όλων των νεανικών ηλικιών και με ερωτήματα που σχετίζονται με τις διαφυλικές σχέσεις. Εκπαίδευση στην κατήχηση, στη λειτουργία κατασκηνώσεων και νεανικών κέντρων, στη διοργάνωση πολιτιστικών, αθλητικών και οικολογικών δραστηριοτήτων, ημερίδων και συνεδρίων, στη χριστιανική αντιμετώπιση της παρουσίας των αλλοδαπών στη χώρα μας, στην καλλιέργεια της ιδιαίτερης συνεισφοράς των νέων στο κοινωνικό έργο. Εξαιρετικά σημαντικό είναι ο νέος που ασχολείται με το νεανικό έργο να καλλιεργείται γλωσσικά, να ξέρει να γράφει και να εκφράζεται σωστά. Να γνωρίζει να υποστηρίξει γραμματειακά τη δουλειά του, δηλαδή να έχει ευχέρεια στη χρήση υπολογιστή και των περιφερειακών του συσκευών, εξασφαλισμένη πρόσβαση και διάκριση στη χρήση όλων των μεθόδων έμμεσης επικοινωνίας, δηλαδή e-mail, fax, τηλεφώνου και αλληλογραφίας. Οφείλει να ξέρει να δικτυώνεται, δηλαδή να βρίσκει και να υλοποιεί ποικίλες συνεργασίες, που πάντα εμπλουτίζουν το έργο. Να γνωρίζει τα τελείως απαραίτητα στον κόσμο που ζούμε Αγγλικά. Να γνωρίζει τις δοκιμασμένες και στα κοσμικά περιβάλλοντα μεθοδολογίες του σύγχρονου νεανικού έργου, όπως η λειτουργία ομάδων συζήτησης, ομάδων δημιουργικής απασχόλησης, ομάδων χειρονακτικής εργασίας, παιχνίδια αλληλογνωριμίας, μέθοδοι υποβοήθησης της κοινωνικότητας, μέθοδοι αξιολόγησης και άντλησης από αυτήν πληροφοριών για τη συνεχή βελτίωση και εκσυγχρονισμό του έργου του. Οφείλει να ξέρει να φτιάχνει και να τηρεί εφαρμόσιμα χρονοδιαγράμματα και προγράμματα εκδηλώσεων, να οργανώνει μια σύσκεψη με ημερήσια διάταξη, σφιχτή τήρηση του χρόνου, προσοχή και δικαίωμα λόγου σε όλους, σαφή αρχή και τέλος, σωστό συντονισμό. Οφείλει να ξέρει να βρίσκει και να διαχειρίζεται με τιμιότητα, διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και τόλμη πόρους για το έργο που σχεδιάζει. Τέλος, οφείλει να ενημερώνεται και να μην αποκόπτεται από τον κόσμο που τον περιβάλλει, αφού αυτόν καλείται να διακονήσει.

Πώς όμως μπορεί να υλοποιηθεί όλη αυτή η πολύπλευρη κατάρτιση; Ακολουθούν μερικές πρακτικές προτάσεις:

1) Ετήσιο εβδομαδιαίο πανελλήνιο Σεμινάριο στελεχών νεανικού εκκλησιαστικού έργου (στα πρότυπα των Youth Leadership Training Courses του ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ), όπου στόχος θα είναι η καλλιέργεια πρακτικών ικανοτήτων σε τομείς γενικής οργάνωσης και στρατηγικής, επικοινωνίας, μεθοδολογίας της κατήχησης, διοργάνωσης κατασκηνώσεων, εξασφάλισης χρηματοδοτήσεων κ.λπ. Καθημερινά μπορεί να υπάρχει μια κοινή πνευματική ομιλία και χωρισμός σε ομάδες που κάθε μια θα συμμετέχει δημιουργικά σε ένα κύκλο εκπαίδευσης που θα περιλαμβάνει θεωρία και πρακτική εφαρμογή. Υποχρέωση των μετεχόντων θα είναι επιστρέφοντας στη Μητρόπολή τους να διοργανώνουν οι ίδιοι ανάλογες συστηματικές προσπάθειες εκπαίδευσης για τα υπόλοιπα στελέχη, έτσι ώστε να λειτουργούν πολλαπλασιαστικά φαινόμενα. Την ερχόμενη χρονιά θα ακολουθεί 3ήμερη συνάντηση κατά την οποία οι εκπαιδευθέντες στο πανελλήνιο Σεμινάριο θα εκθέτουν το πώς αξιοποίησαν τις γνώσεις που απεκόμισαν και πώς τις μετέφεραν και σε άλλους σε τοπικό επίπεδο.

2) Εξειδικευμένα ετήσια πανελλήνια θεματικά Σεμινάρια με σκοπό την κατάρτιση στελεχών που θα διακονούν τους αντίστοιχους εξειδικευμένους τομείς, αλλά και μελλοντικά θα εκπροσωπούν επάξια την Εκκλησία μας σε διάφορους διεθνείς και κοινωνικούς χώρους, ώστε να μην εκτίθεται εκπροσωπούμενη συχνά από ημιμαθείς παντογνώστες. (π.χ. Περιβαλλοντικά θέματα-Οικοθεολογία, Βιοηθικά ζητήματα, Διορθόδοξη επικοινωνία και συνεργασία, ΜΜΕ, Προετοιμασία συμμετοχής σε οικουμενικές συνάξεις, Ευρωπαϊκές πολιτικές και προγράμματα, Απασχόληση-Ανεργία και Εκκλησία, Τέχνη-Πολιτισμός και Εκκλησία).

3) 15ήμερη πανελλήνια κατασκήνωση νέων 15 ως 17 ετών φιλοξενούμενη κάθε χρονιά από διαφορετική Μητρόπολη, με ισόρροπη συμμετοχή, χωρίς φατριασμούς και αλληλοπεριφρονήσεις, με στελέχη προερχόμενα από διαφορετικές Μητροπόλεις. Ανάμεσα στους σκοπούς θα είναι η οικοδόμηση στενών ανθρώπινων δεσμών που θα συμβάλουν στη μελλοντική αποκατάσταση της ενότητας που σήμερα δεν υπάρχει στους κόλπους της Εκκλησίας μας, αλλά και η διάχυση της εμπειρίας και των πρακτικών που καθένας κομίζει από την ενασχόλησή του με το νεανικό έργο.

4) Δημιουργία ιδιαίτερης σελίδας στο Internet με ευθύνη της Συνοδικής Επιτροπής Αγωγής Νεότητας με θέματα νεότητας, τόσο σε πνευματικό-θεολογικό, όσο και σε τεχνικό-μεθοδολογικό επίπεδο. Επακόλουθη δημιουργία ολοκληρωμένου προγράμματος εκπαίδευσης από απόσταση με εξετάσεις και πτυχίο. Τακτική αποστολή ηλεκτρονικών μηνυμάτων σε επιλεγμένους παραλήπτες με ό,τι καινούριο και ενδιαφέρον αφορά το νεανικό έργο σε Πανελλήνιο επίπεδο. Ετήσια έκδοση του πιο αξιόλογου από αυτό το υλικό, ώστε να εφοδιάζονται σχετικά οι εκπαιδευόμενοι σε όλη τη χώρα.

5) Οργάνωση πανελλήνιων προσκυνημάτων για νεαρά στελέχη του νεανικού έργου σε απομονωμένους χώρους αυθεντικής πνευματικότητας (π.χ. σε κάποιες Μονές του Αγίου Όρους). Μπορούν να οδηγούνται από έναν διαφορετικό κάθε φορά αναγνωρισμένο πνευματικό με εμπειρία στους νέους και να στοχεύουν μέσα από την κοινή λατρευτική ζωή και τις πνευματικές συζητήσεις στην καλλιέργεια της ελλείπουσας εκκλησιαστικής συνείδησης που προαναφέρθηκε.

6) Ενθάρρυνση συμμετοχής κατάλληλα επιλεγμένων ταλαντούχων νέων υποψηφίων στελεχών από όλες τις Μητροπόλεις σε Διορθόδοξα Προγράμματα που πάντοτε δημιουργούν τις προϋποθέσεις σημαντικού εμπλουτισμού του νεανικού έργου με τις εμπειρίες και τις ιδέες άλλων λαών. Επίσης, αποστολή νέων σε διεθνή προγράμματα ειδικής κατάρτισης εργαζομένων σε Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς νεολαίας που οργανώνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο της Ευρώπης.

Εκτός από τις παραπάνω προτάσεις που κινούνται σε Πανελλήνιο επίπεδο, σε επίπεδο Μητροπόλεων ή ομάδων 3-4 Μητροπόλεων, όπου αυτές είναι μικρές, απαραίτητη είναι η διοργάνωση διετούς διάρκειας εβδομαδιαίου Σεμιναρίου κατάρτισης κατηχητών (πρώτο έτος με περισσότερο θεωρητική κατάρτιση και δεύτερο με πρακτική). Καλό είναι επίσης ανά διετία να διοργανώνεται σε κατασκηνωτικό χώρο πενθήμερο συστηματικής κατάρτισης στελεχών κατασκηνώσεων.

Φυσικά, στο επίπεδο της Ενορίας, όπου ξεκινά η κατάρτιση με οργανωμένους και μη οργανωμένους τρόπους, αυτή δεν πρέπει ποτέ να παραμελείται, πρέπει να είναι συνεχής με μετάκληση σε μηνιαία βάση ειδικών εισηγητών σε πνευματικά και πρακτικά θέματα, ώστε να σπάει η μονομέρεια και η εσωστρέφεια της αποκλειστικής και σίγουρα ελλιπούς εκπαίδευσης από τους πνευματικούς και τους άλλους υπεύθυνους της ίδιας της Ενορίας και να δίνονται ερεθίσματα για περαιτέρω αναζητήσεις στους πιο ταλαντούχους νέους. Γιατί η Ενορία πρέπει να είναι και σπίτι και σχολείο και νοσοκομείο, αλλά ποτέ δεν μπορεί να γίνεται φυλακή.

Τελείως απαραίτητο κρίνεται σε κάθε ένα από τα παραπάνω επίπεδα (Ενορία, Μητρόπολη, Πανελλαδικά) να πραγματοποιείται ετήσια συνάντηση αξιολόγησης της διαδικασίας της κατάρτισης και των αποτελεσμάτων της στη χρονιά που πέρασε, ώστε να επιχειρείται ανασχεδιασμός και προσαρμογή της στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες και απαιτήσεις.

Τέλος, οφείλουμε να θυμόμαστε ότι τους διακονητές του νεανικού έργου, τους εργάτες του αμπελώνος Του, τους βρίσκει ο ίδιος ο Κύριος. Ωστόσο, πρέπει να έχουμε κατά νου ότι από τους πολλούς που θα εκπαιδεύσουμε (άνδρες και γυναίκες σε ισορροπία), μόνο λίγοι θα εργασθούν τελικά, ότι εκτός από τους φοιτητές και τους νέους επιστήμονες, πολύ χρήσιμοι μπορούν να φανούν και οι εργαζόμενοι ή οι νέοι οικογενειάρχες που, παρά την έλλειψη χρόνου τους, βρίσκονται κοντά στις ανάγκες των παιδιών και είναι πιο ώριμοι και σταθεροί. Επίσης, πρέπει να κρατούμε επαφή με όσους έχουμε εκπαιδεύσει, γιατί αυτός που δεν μπορεί να προσφέρει σήμερα, ίσως μπορέσει αύριο, όταν εμείς θα τον έχουμε ξεχάσει. Αν φυσικά καταφέρνουμε να αποτελούμε έμπνευση γι αυτόν…