Γνήσια ανανέωση και ανακαίνιση
Σχόλιο στο Δεκαπενταύγουστο του Αρχιμ. Νεκταρίου Ντόβα,
Ηγουμένου της Ι. Μ. Άνω Ξενιάς
Για μία ακόμη χρονιά εορτάζουμε την Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου. Χαιρόμαστε το Πάσχα του καλοκαιριού, την πορεία της Παναγιάς μας στον Υιό της, την μετάστασή της στον Ουρανό και την διαρκή μεσιτεία της κοντά Του για όλους εμάς. Κι αυτό το γεγονός είναι από τα σπουδαιότερα της πίστης μας, γιατί σηματοδοτεί την έκταση των ορίων της ανθρώπινης φύσης, αλλά και την υπόδειξη σε όλους μας πού μπορούμε να φτάσουμε, αρκεί να το θέλουμε, αρκεί να ζητούμε την αγάπη του Θεού, αρκεί να ζήσουμε με τον τρόπο που η Εκκλησία μας προτείνει.
Η Παναγία, κατά τον Άγιο Νικόλαο Καβάσιλα, αποτελεί "καινόν ουρανόν και καινήν γην". Αυτό σημαίνει ότι είναι γη, δηλαδή άνθρωπος, αλλά ταυτόχρονα είναι καινούρια γη, ανακαινισμένη. Έχει όλες τις ανθρώπινες ιδιότητες, υπόκειται στη φθορά, αλλά και ταυτόχρονα, χάρις στην καθαρότητά της, τον αγώνα της για την αρετή, την πίστη στο Θεό, την ταπείνωση και την υπακοή στο θέλημά Του, γίνεται "καινή γη", καινούριος άνθρωπος, καθώς αξιώνεται να κυοφορήσει τον Θεό, να γίνει μητέρα Του, να ελκύσει με την εσωτερική καθαρότητα και ομορφιά της την αγάπη του Θεού και τον "έρωτα" - μια τολμηρή φράση- για τον άνθρωπο!
Αλλά είναι ταυτόχρονα, και καινός ουρανός. Η Παναγία χώρεσε στην μήτρα της Αυτόν που ο ουρανός δεν μπορεί να χωρέσει. Γίνεται καινούριος ουρανός γιατί ανεβάζει τους ανθρώπους στον ουρανό, όχι αυτόν που βλέπουν τα μάτια μας, αλλά στον θρόνο του Θεού, στον κόσμο που "οφθαλμός ουκ είδεν και ους ουκ ήκουσεν", τον Παράδεισο που ο Θεός προσφέρει δια του Ιησού Χριστού στον καθέναν μας που ακολουθεί την πορεία της Παναγίας, την πορεία της εμπιστοσύνης προς τον Θεό, την πνευματική άνοδο και ανακαίνιση, την αιωνιότητα και τον απεγκλωβισμό από την καθημερινή ματαιότητα.
Πόση σημασία έχει αυτό το μήνυμα για μας τους ανθρώπους της τρίτης χιλιετηρίδος; Το αίτημα του καινούριου, της ανανέωσης, του διαφορετικού, προβάλλεται από ποικίλες πλευρές. Πολλοί το ταυτίζουν με την απόρριψη ιδεών και παραδόσεων, με την ενσωμάτωση στον βωμό της νέας τεχνολογίας, με την συμμετοχή του κόσμου σε ένα παγκόσμιο όραμα ενότητας, το οποίο θα δώσει στον άνθρωπο την ψευδαίσθηση της υπέρβασης του θανάτου. Κλώνοι, πλαστικές επεμβάσεις που σβήνουν τις ρυτίδες του χρόνου, μουσική και χορός που ανανεώνουν την ύπαρξη, διακοπές και ταξίδια, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και τηλεοπτικά κανάλια που φέρνουν πλήθος πληροφοριών στην ζωή μας και μας βγάζουν από την στατικότητά μας, νέες μορφές εργασίας, πρόταση για ποικιλία σχέσεων, καθώς δεν είναι δυνατόν ο άνθρωπος να μένει στην μονοτονία της οικογένειας, τρόποι ένδυσης και συμπεριφοράς, που αφίστανται των καθιερωμένων, δείχνουν την τάση του κόσμου μας να μην στέκεται σε ό,τι καθιερωμένο, σε ό,τι κάνει τον άνθρωπο να "γηράσκει", σε ό,τι τον αφήνει στη φυσική ροή των πραγμάτων.
Όμως ο πόνος, ο θάνατος και η έλλειψη ευτυχίας δεν αντιμετωπίζονται με τα μέσα αυτά. Η ανανέωση και η ανακαίνιση δεν καλύπτονται με τον υπερβολικό θόρυβο, με την κατάπνιξη των εσωτερικών και υπαρξιακών αισθημάτων, με την προσφορά ευκαιριών εξωτερικής αλλαγής. Η ουσιαστική ανακαίνιση είναι καρπός της εσωτερικής ζωής, καρπός της γνήσιας σχέσης του ανθρώπου με το Θεό, καρπός μίμησης της πορείας της Παναγίας.
Ο άνθρωπος που αλλάζει πραγματικά είναι εκείνος που αναζητεί τον "καινό ουρανό και την καινή γη". Γιατί, αν μέσα μας κατοικεί ο Χριστός δια της κοινωνίας στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, αν ακολουθούμε το θέλημά Του αγαπώντας και συγχωρώντας, αν συνειδητοποιούμε τα λάθη μας και μετα-νοούμε, δηλαδή αλλάζουμε ζωή, τότε η χάρις Του διαρκώς μας ανακαινίζει!
Είμαστε ευτυχισμένοι σημαίνει ότι υπερβαίνουμε τον πόνο, την αρρώστια και τον θάνατο. Κι αυτό γίνεται όταν ξέρουμε ότι υπάρχει ο ουρανός! Τότε η γη έχει νόημα, διότι τα πάθη μας δεν μας νικούνε, αλλά μπορούμε και αγαπούμε! Η θλίψη από τις δυσκολίες δεν μπορεί να υπερβεί την χαρά διότι μεταμορφωνόμαστε και σωζόμαστε εν Χριστώ, κι αυτό είναι η μεγαλύτερη χαρά! Τότε το γήινο ένδυμα γίνεται ομορφιά, όπως αυτή της Παναγίας, διότι μας ενδιαφέρει η αρετή και ο Θεός. Και δεν γινόμαστε απόκοσμοι και "εξωτικοί", διότι μπορούμε να ακούσουμε δια της σιωπής, της ησυχίας και της ασκήσεως την φωνή του Θεού που υπάρχει "κατ' εικόνα" σε όλους μας!
Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας προβάλλει την Υπεραγία Θεοτόκο ως την ανθρώπινη ύπαρξη που έζησε με τον Θεό και για το Θεό. Κατανοεί πόσο δύσκολο μας είναι να ζήσουμε κι εμείς έτσι και γι' αυτό ζει την προσευχή της Παναγίας για τον καθέναν από μας. Την τιμά ως την ανακαινισμένη εικόνα του ανθρώπου. Και μας καλεί, όσο μας είναι δυνατόν, να αναζητήσουμε τον γνήσιο "καινούριο", αυτό που χαροποιεί εσωτερικά και αιώνια. Μας καλεί να ξαναβρεί ο καθένας μας την σχέση με τον Υιό και Θεό Της και να πορευτούμε προς τον Ουρανό απαλλαγμένοι από την προσκόλληση στους εξωτερικούς τρόπους αλλαγής. Έτσι και αυτοί αποκτούν το πραγματικό τους νόημα. Γίνονται μέσα που διευκολύνουν τη ζωή μας και όχι σκοποί της. Γιατί ο σκοπός μας δεν παύει να είναι ένας. Το να μοιάσουμε στον Χριστό, να γίνουμε αυτό που και ο ίδιος θέλει: Παιδιά Του! Χρόνια Πολλά κι ευλογημένα! Γνήσια και εσωτερική αλλαγή με την χάρη της Παναγίας μας!
