ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Η εκδήλωση αυτή ήταν το τέρμα μιας ερευνητικής πορείας που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια, με προτροπή και ευλογία του Αρχιεπισκόπου και με σκοπό να έλθει στο φως η προσφορά του κλήρου και της Εκκλησίας την περίοδο της Κατοχής. Αποτέλεσμα αυτής της έρευνας αποτελεί ένας ογκώδης και πολυτελής τόμος που επιγράφεται "ΜΝΗΜΕΣ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ '40 ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ" και περιέχει έναν τεράστιο όγκο ντοκουμέντων και πληροφοριών που αντλήθηκαν κυρίως από το Ιστορικό Αρχείο της Ιεράς Συνόδου. Ο Τόμος παρουσιάστηκε από τους π. Γεώργιο Μεταλληνό, Καθηγητή του Παν/μίου Αθηνών, Γ. Μπαμπινιώτη, Πρύτανη του Παν/μίου Αθηνών, Μανώλη Γλέζο, πρ. Βουλευτή, Γιώργο Πασσαλάρη, Εκδότη και Βλ. Φειδά, Καθηγητή του Παν/μίου Αθηνών.

Εκπληκτική ήταν η σχετική ομιλία του κ. Γλέζου, που όχι μόνο μετέφερε στην αίθουσα το πνεύμα και την ζωντανή μαρτυρία της Εθνικής Αντίστασης, αλλά και με τον δικό του τρόπο τόνισε την ιστορική αξία αυτής της έκδοσης. "Σήμερα τελετουργούμε στα θυρανοίξια της ιστορικής μνήμης" είπε, και συνέχισε: "γιατί λήθη σημαίνει λάθος, και λάθος σημαίνει ότι είμαστε μακριά από την αλήθεια. Όποιος λοιπόν ξεχνά, αυτός κάνει μέγιστο λάθος. Έπρεπε κάποτε να λάμψει η αλήθεια, και αυτό ακριβώς γίνεται εδώ απόψε, έστω και καθυστερημένα!"

Ο κ Πασσαλάρης από τη δική του πλευρά και με δημοσιογραφική επιδεξιότητα συσχέτισε την Εκκλησία του παρελθόντος με την Εκκλησία του σήμερα, έδειξε ότι το ίδιο πνεύμα αγάπης, ανοχής, ανεξικακίας και ανεξιθρησκείας που υπήρχε τότε υπάρχει και σήμερα και έκανε μια πετυχημένη αναγωγή στα γεγονότα που έχει πυροδοτήσει το θέμα της μη αναγραφής του θρησκεύματος στις νέες ταυτότητες, καταρρίπτοντας όλα τα σαθρά επιχειρήματα που όλο αυτόν τον καιρό έχουν ακουστεί ή γραφεί από διάφορα χείλη ή πένες εις βάρος της Εκκλησίας.

Ο Αρχιεπίσκοπος κ. Χριστόδουλος, μέσα από μια χειμαρρώδη ομιλία διάρκειας μίας ώρας, εξήρε την προσφορά της Εκκλησίας και έδωσε τρόπον τινά την περίληψη των όσων περιέχονται στις σελίδες του Τόμου. Με μεγάλη παραστατικότητα περιέγραψε λεπτομέρειες γεγονότων, αναφέρθηκε σε ηρωικούς Ιεράρχες, Ιερείς και Μοναχούς, που δεν λυπήθηκαν κόπους, ταλαιπωρίες, θυσίες υπέρμετρες, που με κίνδυνο της ίδιας τους της ζωής ενίσχυαν τον αγώνα της Πατρίδας με κάθε μέσο, στις πόλεις και στο βουνό, στη γη και στη θάλασσα, στις φυλακές, στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως, συχνά στον θάνατο… Δεν έλειψαν οι αναφορές σε ηρωικά Μοναστήρια, που στους χώρους τους λειτουργούσαν τα επαναστατικά κέντρα, που συχνά γίνονταν θέατρα πολεμικών επιχειρήσεων και έφτασαν μέχρι την ταπείνωση, την λεηλασία από τους κατακτητές, την ολοκληρωτική καταστροφή!

"Σε καμιά χώρα της κατεχόμενης Ευρώπης", είπε ο κ. Χριστόδουλος, " δεν υπήρξε τέτοιος μητροπολίτης σαν τον Ζακύνθου Χρυσόστομο, που όταν του ζήτησε ο Γερμανός διοικητής να του προσκομίσει, εντός δύο ημερών, κατάλογο όλων των εβραίων του νησιού, αυτός παρουσιάστηκε την καθορισμένη ημέρα, συνοδευόμενος από τον Δήμαρχο της Ζακύνθου, και του έδωσε ένα φάκελο. Ο φάκελος περιείχε ένα λευκό χαρτί, που είχε γραμμένα επάνω του δύο ονόματα: του Μητροπολίτη Ζακύνθου και του Δημάρχου της Ζακύνθου!"

Ο Αρχιεπίσκοπος αναφέρθηκε διεξοδικότατα στην προσφορά της Μητροπόλεως Δημητριάδος, καθότι ως Μητροπολίτης Δημητριάδος, παλαιότερα είχε πρωτοστατήσει στην καθιέρωση της εορτής για την Εθνική Αντίσταση και κατά συνέπεια γνωρίζει όλες τις λεπτομέρειες. Έτσι χρωμάτισε με τους πιο ένδοξους χαρακτηρισμούς το τιτάνιο έργο του Μητροπολίτη Δημητριάδος Ιωακείμ για την απελευθέρωση αιχμαλώτων, για το καθημερινό συσσίτιο, για την βοήθεια των φυλακισμένων, για την ανταλλαγή πληροφοριών, ενώ δεν παρέλειψε να τονίσει την ζωτική συμβολή της Μονής Άνω Ξενιάς, που καθόλη την περίοδο της Κατοχής συντηρούσε με αποκλειστικά σχεδόν δικά της έξοδα το συσσίτιο στον Βόλο, δεκαπέντε χιλιάδες μερίδες ημερησίως (!!!), οργάνωσε κέντρο περίθαλψης των Άγγλων συμμάχων, αντιστασιακή δράση και νοσοκομείο για τους τραυματίες, και πλήρωσε την προσφορά της αυτή με την πυρπόληση των κτιρίων της, την λεηλασία των ιερών τιμαλφών, σκευών και κειμηλίων και με την βασανιστική εξορία του Ηγουμένου της π. Ευσεβίου Ματζώρου.

Σε καμιά χώρα της κατεχόμενης Ευρώπης δεν υπήρξε αναλογικά τόσο μεγάλος αριθμός ιερωμένων που θυσιάστηκαν για την πατρίδα. 128 συνολικά ιερείς έχασαν την ζωή τους, 333 βασανίστηκαν στα στρατόπεδα συγκεντρώσεων, χωρίς ακόμα μέχρι σήμερα να έχει κλείσει αυτός ο μακρύς κατάλογος, αφού τα όσα αναφέρονται στον Τόμο προέρχονται μόνο από τα αρχεία της Ιεράς Συνόδου. Είναι βέβαιο ότι αν συγκεντρωθούν όλα τα στοιχεία από κάθε Μητρόπολη, γιατί σίγουρα κάπου στους σκονισμένους φακέλους περιμένουν υπομονετικά κάποιο χέρι να τα ανασύρει, τότε ο κατάλογος αυτός θα μακρύνει ακόμα περισσότερο.

Στο αποκορύφωμα της εκδήλωσης διαβάστηκε από τον Αρχιγραμματέα της Ιεράς Συνόδου, Αρχιμ. Θεολόγο Αποστολίδη, η Συνοδική Απόφαση με την οποία απονεμήθηκε ο χρυσός Σταυρός του Αποστόλου Παύλου, δηλαδή η ανώτατη τιμητική διάκριση της Εκκλησίας της Ελλάδος, σε όλα τα Μοναστήρια και σε όλα τα πρόσωπα που συνέβαλλαν σ΄ αυτό τον αγώνα της Πατρίδας μας, σε όσα ζουν μέχρι και σήμερα αλλά και σε όλα όσα έχουν προ πολλού εκδημήσει.

Για την Μονή ΄Ανω Ξενιάς, που στο πρόσωπο του Ηγουμένου της Αχιμ. Νεκταρίου Ντόβα τιμήθηκε από την Ιερά Σύνοδο, αποτελεί ξεχωριστή τιμή και μια ηθική ικανοποίηση αυτή η τιμητική διάκριση και αναγνώριση της προσφοράς της, που τιμά ταυτόχρονα ολόκληρη την Μητρόπολη Δημητριάδος και την Μαγνησία. Το Μοναστήρι από το πλήγμα αυτό κατάφερε να περισώσει το θαυμάσιο Καθολικό του (τον κεντρικό δηλαδή Ναό) και τα τελευταία δέκα χρόνια, με τις φιλότιμες προσπάθειες του Ηγουμένου της π. Νεκταρίου και των υπόλοιπων μοναχών, γίνεται μια αξιόλογη προσπάθεια για να σηκωθούν ξανά όλα αυτά τα κτίρια που η μανία των κατακτητών κατέστρεψε.

Αυτό που τελικά μένει ύστερα από την τόσο γεμάτη βραδιά είναι ότι η Εκκλησία αποτελεί απ΄ όλες τις πλευρές την Μητέρα του Γένους μας, χωρίς αυτό να αποβαίνει σε σωβινισμούς και μισαλλοδοξίες. Απέδειξε η Εκκλησία και μέσα από την συγκεκριμένη κρίση, ότι δεν ξεχωρίζει τους ανθρώπους, αλλά με την αγάπη που την διακρίνει τους σκεπάζει όλους και είναι αυτή που πρώτη φροντίζει για την εξασφάλιση του δικαίου και της ίσης μεταχείρισης όλων, ιδιαίτερα των μειονοτήτων!

Αυτό μερικοί ας το βάλουν καλά στο μυαλό τους!

Αρχιμ. Χερουβείμ Βελέτζας
Ι. Μονή ΄Ανω Ξενιάς