Η Κοίμηση της Θεοτόκου

του π. Θεοδώρου Παπασακελλαρίου, καθ. Θεολόγου

Αν ο “θάνατος των οσίων είναι τίμιος και η μνήμη δικαίου συνοδεύεται από εγκώμια”, πόσο περισσότερο η μνήμη της Αγίας των Αγίων, δηλαδή η μνήμη της Αειπάρθενου και Θεομήτορος, πρέπει να συνοδεύεται από μεγαλύτερες ευφημίες;

Αλλά ίσως να διερωτόμαστε και να λέμε: Γιατί η Ορθόδοξη εκκλησία εορτάζει ένα θάνατο, μία κοίμηση;

Την απάντηση τη δίνουν οι άγιοι πατέρες με το στόμα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. «Και τούτο εστί το υπερφυές εγκώμιον και η της αειπαρθένου ταύτης υπερένδοξος δόξα, ης άπας ηττάται και νους και λόγος, καν ει τις αγγελικός είη. Ούτως εσκήνωσεν απορρήτως εν αυτή και εξ αυτής προήλθε σαρκοφόρος ο Λόγος του Θεού, την ημετέραν θεουργών φύσιν και χαριζόμενος ημίν», κατά το θείο Απόστολο, «Εις α επιθυμούσιν άγγελοι παρακύψαι», Και αυτό είναι το υπερφυές εγκώμιο και η υπερέλογη δόξα της αειπαρθένου, μπροστά στην οποία ηττάται κάθε νους και λόγος, ακόμη και αν είναι αγγελικός. Έτσι εσκήνωσε σ’αυτήν απορρήτως και από αυτή προήλθε σαρκοφόρος ο Λόγος του Θεού, θεουργώντας τη φύση μας και χαρίζοντάς μας, σύμφωνα με το θείο απόστολο, αγαθά στα οποία «επιθυμούν να παρακοιτάζουν οι άγγελοι».

Ο θάνατος της Παναγίας, όπως και κάθε πιστού και αφοσιωμένου στο Χριστό ανθρώπου, δεν πρέπει να λέγεται θάνατος, αλλά ζωή αθάνατος και αιώνιος. Ο θάνατος αυτής ζωηφόρος εις ουράνιον και αθάντον μεταβιβάζων ζωήν θριαμβολογεί ο Γρηγόριος ο Παλαμάς, αλλά και ο Μέγας Ιωάννης Δαμασκηνός ανακράζει. Δε θα ονομάσουμε την ιερά σου μετάσταση θάνατο αλλά μέλλον κοίμηση ή εκδημία ή ενδημία. Διότι, ενώ παύεις να κατοικείς στο σώμα, εγκαθιδρύεσαι στα ανώτερα.

Πότε εκοιμήθη η Παναγία δε γνωρίζουμε. Η Καινή Διαθήκη δεν κάνει λόγο για την αρχή της Παρθένου και έτσι δε δημειώνει τίποτα για το τέλος της. Αι Γραφαί δε μας δίνουν καμιά πληροφορία για το τέλος της Μαρίας, έγραφε κατά τον Δ’ αιώνα ο ‘Αγιος Επιφάνιος Κύπρου, ούτε αν πέθανε ούτε αν τάφηκε ούτε αν δεν ετάφη.

Η ορθόδοξη άποψη, η οποία διασώζεται στη λατρευτική παράδοσή μας, μιλά για την κοίμηση της Θεοτόκου και για τη μετάστασή Της, που είναι μια ιδιαίτερη και κατά χάρη ενέργεια του Θεού, για να φυλάξει αλώβητο το σκεύος της κυοφορίας του Θεού Λόγου από τη διαφθορά του θενάτου. Έτσι η εικονογραφία νωρίς άρχισε να απεικονίζει το μεγαλειώδες γεγονός της κοιμήσεως με τη θεοτόκο πάνω στο νεκρικό κρεβάτι, με τον Κύριο όρθιο να δέχεται την ψυχή της, με τους Αποστόλους και τα πλήθη των πιστών να παρακολουθούν την πομπή, με τους αγγέλους να δορυφορούν, με το φωτεινό θρίαμβο της αγιότητας κατά του θανάτου.

Αλλά αν μια ψυχή, που έλαβε τη χάρη του Θεού, ανεβαίνει προς τον ουρανό, ότν φύγει από τα εγκόσμια, πως δε θα αναλαμβανόταν από τη γη προς τον ουρανό το σώμα που έλαβε μέσα του τον ίδιο τον προαιώνιο και μονογενή Υιό του Θεού, την αέναη πηγή της Χάριτος;

Γι’αυτό φυσικά το σώμα που γέννησε, συνδοξάζεται με το γέννημα με θεοπρεπή δόξα και σύμφωνα με το προφητικό άσμα, μαζί με τον αναστάντα τριήμερον Χριστό συνανίσταται και η κιβωτός του αγιάσματός Του.

Γι’αυτό τιμούμε, εορτάζουμε και χαιρόμαστε για την κοίμηση της Θεοτόκου. Γιατί, όπως μόνο δια μέοσυ αυτής επεδήμησε σ’εμάς η χάρη και η αλήθεια, ο Χριστός, έτσι και στο μελλοντικό και ατελείωτο αιώνα, κάθε πρόοδος θείας φωτοφάνειας, κάθε αποκάλυψη θείων μυστηρίων και κάθε πνευματικό χάρισμα χωρίς αυτή είναι αδύνατα για τον κόσμο.